Hejt w Internecie – czym jest, jak reagować i jak się chronić?

16.04.2025

Internet daje nam nieskończone możliwości kontaktu, wymiany myśli i tworzenia społeczności. Niestety, niesie też ze sobą zjawiska, które potrafią mocno ranić – jednym z nich jest hejt.

Choć często bagatelizowany lub traktowany jako „nieprzyjemna część Internetu”, hejt może mieć realny wpływ na nasze zdrowie psychiczne, samoocenę i poczucie bezpieczeństwa.
 

W tym artykule wyjaśniamy, czym jest hejt, jak odróżnić go od krytyki, jak reagować krok po kroku i kiedy warto poszukać wsparcia.


 

Spis treści:
 


 

W skrócie
 

  • Hejt w internecie to celowe obrażanie, ośmieszanie, poniżanie albo zastraszanie innych osób w sieci.
  • Nie każda przykra opinia jest hejtem — krytyka odnosi się do zachowania lub treści, a hejt uderza w człowieka.
  • Najlepiej nie odpowiadać impulsywnie, tylko zabezpieczyć dowody, zablokować sprawcę i zgłosić naruszenie.
  • Hejt może realnie wpływać na zdrowie psychiczne — nasilać lęk, wstyd, napięcie i obniżać poczucie własnej wartości.
  • Jeśli hejt mocno wpływa na Twoje samopoczucie, warto poszukać wsparcia u bliskich lub specjalisty.


Co to jest hejt?

 


Słowo "hejt" pochodzi od angielskiego "hate", oznaczającego nienawiść. Współcześnie zjawisko hejtu internetowego odnosi się do agresywnych, często wulgarnych wypowiedzi w sieci, które mają na celu poniżenie, obrażenie lub zastraszenie innych osób. Hejt ma formę zarówno tekstowych ataków, jak i materiałów audiowizualnych, które szerzą zniesławienie lub prowokują negatywne emocje wśród odbiorców.

Kim jest hejter? To osoba, która świadomie zamieszcza obraźliwe komentarze, często anonimowo, z zamiarem skrzywdzenia innych. Motywacje hejterów są różne – może to być zazdrość, frustracja lub chęć zwrócenia na siebie uwagi. Niektórzy hejterzy działają impulsywnie, inni systematycznie angażują się w uporczywe nękanie ofiar. W odróżnieniu od trolli, którzy często prowokują dla zabawy, hejter rzeczywiście wierzy w swoje negatywne przekazy i chce wpłynąć na odbiorcę w sposób destrukcyjny.

 

Monika Leontiew
★★★★★ 5.0 (7 opinii)
Psychoterapeutka dzieci i młodzieży (12+), EMDR

Monika Leontiew

Wspieram młode osoby, które przeżywają silne emocje i trudne momenty, pomagając znaleźć bezpieczne sposoby radzenia sobie.

Samookaleczenia
Kryzysy emocjonalne
Silne emocje
Wsparcie psychologiczne
Umów wizytę


 

Z badań dotyczących przemocy w internecie wynika, że z hejtem styka się duża część użytkowników sieci — zarówno młodzieży, jak i dorosłych. To pokazuje, że hejt nie jest pojedynczym incydentem, ale realnym problemem, który może wpływać na zdrowie psychiczne, poczucie bezpieczeństwa i relacje z innymi.
 

Hejt a krytyka – jaka jest różnica?
 

Krytyka
Odnosi się do konkretnego zachowania, wypowiedzi albo treści.
Może być nieprzyjemna, ale nie musi mieć na celu upokorzenia drugiej osoby.
Daje przestrzeń do rozmowy, poprawy albo wymiany argumentów.
Hejt
Ma zranić, ośmieszyć, zawstydzić albo zastraszyć.
Uderza w człowieka, jego wygląd, cechy, poglądy lub wartość.
Zamiast rozmowy pojawia się agresja, poniżanie i próba wywołania lęku.
Najprostsza zasada: jeśli komentarz ma obrazić, upokorzyć lub przestraszyć, a nie odnieść się merytorycznie do sytuacji, najczęściej mamy do czynienia właśnie z hejtem.



Przykłady hejtu w Internecie  

 


Zjawisko hejtu internetowego przybiera najróżniejsze formy, a jego wpływ na psychikę osób dotkniętych hejtem może być ogromny. Hejt nie ogranicza się wyłącznie do obraźliwych komentarzy – może obejmować także inne działania, które naruszają godność i dobre imię osób hejtowanych. Warto poznać konkretne sytuacje, aby zrozumieć, jak destrukcyjny może być hejt w sieci.

Jednym z przykładów jest sytuacja, w której uczennica szkoły średniej padła ofiarą hejtu, ponieważ opublikowała zdjęcie swojego rysunku. Pod jej postem pojawiły się dziesiątki komentarzy umniejszających jej talent i ośmieszających jej pracę. Część użytkowników zaczęła tworzyć przeróbki jej dzieł, celowo zniekształcając je w celu wywołania drwin. Takie działanie nie tylko demotywuje, ale także prowadzi do utraty wiary we własne możliwości.

 

Innym przypadkiem jest znany influencer, który opublikował swoje zdjęcie po zmianie wizerunku. W krótkim czasie pod jego postem zaczęła pojawiać się mowa nienawiści, sugerująca, że nie zasługuje na akceptację ze względu na swój wygląd. Komentarze zawierały wyzwiska i nieprawdziwe informacje na jego temat, co doprowadziło do znacznego pogorszenia jego stanu emocjonalnego.



Nie można pominąć sytuacji, w której młoda kobieta, prowadząca działalność charytatywną, padła ofiarą hejtu, ponieważ podjęła temat pomocy uchodźcom. W mediach społecznościowych pojawiły się oskarżenia, że działa dla korzyści własnych, mimo że nie miały one żadnego pokrycia w rzeczywistości. W efekcie kobieta zaczęła otrzymywać groźby, co jest klasycznym przykładem, jak hejterzy w internecie mogą wpływać na życie swoich ofiar.

Warto również wspomnieć o sytuacji, gdy pewien student został dotknięty hejtem po opublikowaniu swojego stanowiska w sprawie politycznej. W odpowiedzi na jego wypowiedź pojawiły się komentarze sugerujące, że powinien zniknąć z internetu, a nawet groźby fizyczne. Ten przypadek hejtu pokazuje, jak bardzo skrajne reakcje mogą wywołać odmienne poglądy.
 

 

Zniewaga, publiczne wyśmiewanie, rozpowszechnianie fałszywych informacji czy stosowanie gróźb to tylko niektóre formy, jakie przybiera hejt w sieci. Osoba dotknięta hejtem często traci poczucie bezpieczeństwa, a konsekwencje tego mogą być długotrwałe. Dlatego tak ważne jest przeciwdziałanie temu zjawisku i wsparcie dla tych, którzy doświadczyli internetowej nagonki.



Przykłady hejtu w internecie są różnorodne – od obelżywych komentarzy pod postami, przez publikowanie kompromitujących zdjęć, aż po groźby i nękanie w wiadomościach prywatnych. Każda z tych form może prowadzić do poczucia izolacji i wycofania społecznego u osoby poszkodowanej. 
 



jak hejt wpływa na zdrowie psychiczne?

 

Konsekwencje hejtu dla zdrowia psychicznego

 


Jak hejt wpływa na zdrowie? Konsekwencje hejtu nie kończą się na sferze emocjonalnej – mogą odbić się na całym życiu ofiary. Długotrwała ekspozycja na język agresji prowadzi do:

 

 

  • obniżenia poczucia własnej wartości – hejt sprawia, że ofiara zaczyna wątpić w siebie i swoje umiejętności.
     
  • zaburzeń lękowych i depresji – ofiary hejtu często doświadczają przewlekłego stresu, który może prowadzić do poważnych problemów psychicznych.
     
  • izolacji społecznej – niektórzy zamykają się w sobie, unikają kontaktu z ludźmi, bo boją się kolejnych ataków.

 


Nienawiść online to zjawisko, które może wydawać się jedynie słowną agresją, lecz w rzeczywistości ma niezwykle destrukcyjny wpływ na psychikę jednostki. Ofiary hejtu narażone są na długotrwałe konsekwencje emocjonalne i psychiczne, które mogą prowadzić do stanów depresyjnych, lęków społecznych, a nawet myśli samobójczych. Ofiara hejtu musi codziennie mierzyć się z poczuciem odrzucenia, wstydu i bezsilności, co znacząco obniża jej samoocenę oraz zdolność do budowania zdrowych relacji międzyludzkich.


Sprawcy hejtu często nie zdają sobie sprawy z tego, jak poważne skutki ma ich działanie. Dla nich to jedynie anonimowy komentarz, złośliwa uwaga czy ironiczny mem – dla osoby poszkodowanej to jednak akt znieważenia, który może odbić się na jej psychice na długie lata. Psychologowie podkreślają, że hejterzy w internecie często kierują się frustracją, zazdrością lub chęcią odreagowania własnych problemów, nie myśląc o tym, że ich słowa mają realny wpływ na czyjeś życie.


Dlaczego hejt dominuje w sieci? Skąd bierze się potrzeba krzywdzenia innych w przestrzeni cyfrowej? Internet daje złudne poczucie anonimowości, które ośmiela ludzi do wyrażania agresji bez ponoszenia konsekwencji. Badania wskazują, że osoby częściej stosujące hejt mają tendencję do impulsywnego zachowania, niskiej empatii oraz trudności w kontrolowaniu emocji. Zjawisko to jest szczególnie niebezpieczne dla młodych ludzi, którzy dopiero kształtują swoją tożsamość i są bardziej podatni na negatywne opinie.

 

Skutki hejtu nie kończą się wraz z wylogowaniem – ofiary często noszą jego skutki przez całe życie, dlatego tak ważne jest reagowanie na przemoc słowną i budowanie w sieci kultury szacunku oraz empatii.


 

Jeśli hejt wpływa na Twoje samopoczucie, nie zostawaj z tym sam/a
Silny stres, lęk, wstyd, napięcie albo spadek poczucia własnej wartości po doświadczeniu hejtu to sygnały, że warto poszukać wsparcia.
Rozmowa ze specjalistą może pomóc odzyskać poczucie bezpieczeństwa i lepiej poradzić sobie z trudnymi emocjami.



Jak reagować na hejt?

 


Definicja hejtu mówi jasno – to celowe, agresywne działanie mające na celu obrażenie, upokorzenie lub zdyskredytowanie innej osoby. Hejt internetowy może przybierać różne formy, od obraźliwych komentarzy, poprzez nawoływanie do nienawiści, aż po uporczywe nękanie i groźby. Niestety, hejterzy w internecie często działają anonimowo, co daje im poczucie bezkarności.

Hejt ma formę zarówno słowną, jak i wizualną – mogą to być kpiące wpisy, obraźliwe memy, przerobione zdjęcia czy rozprzestrzenianie fałszywych informacji. Zdarza się, że hejt dotyczy szkoły, w której uczniowie są publicznie ośmieszani przez rówieśników, co negatywnie wpływa na ich zdrowie psychiczne. W najcięższych przypadkach może dojść do przestępstwa zniesławienia lub nawet groźby karalnej, co podlega odpowiedzialności karnej. 

Bycie ofiarą hejtu może powodować silne emocje – od smutku i frustracji po lęk i poczucie bezradności. Jednak kluczowe jest, aby nie pozwolić, by nienawistne komentarze przejęły kontrolę nad naszym samopoczuciem. Hejt często nie mówi nic o osobie, do której jest kierowany – dużo więcej zdradza o jego autorze. Hejterzy to często osoby, które same doświadczają problemów, czują się niespełnione lub szukają sposobu na rozładowanie własnych frustracji.

Jak reagować na hejt? Pierwszym krokiem jest świadomość, że nie musimy brać go do siebie. Słowa rzucone przez przypadkową osobę w sieci nie definiują naszej wartości. Warto sobie przypominać, że publiczna zniewaga w internecie to wyraz czyjejś agresji, a nie obiektywna prawda o nas.


Drugim ważnym krokiem jest przerwanie kontaktu z hejtem. Jeśli czujesz, że nienawistne treści cię przytłaczają – wyjdź z profilu, zamknij aplikację, zrób coś innego. Dystans czasem działa jak najlepsza tarcza ochronna. Zamiast analizować komentarze, poświęć czas na coś, co poprawia twoje samopoczucie – rozmowę z kimś bliskim, spacer, hobby, które cię relaksuje.

 

Nie ma potrzeby wdawania się w słowne utarczki – nawoływanie do nienawiści i agresja nie znikną, jeśli będziemy na nie odpowiadać w ten sam sposób. Zamiast tego lepiej skupić się na zgłoszeniu hejtu administratorom platformy, a w przypadku poważnych gróźb lub uporczywego nękania – rozważyć zgłoszenie sprawy na policję.



Bardzo istotne jest także wsparcie. Pomoc ofiarom hejtu to nie tylko działania instytucji i organizacji, ale też zwykła rozmowa z kimś, kto nas rozumie i może nas wesprzeć. Jeśli hejt mocno na ciebie wpływa, nie wahaj się skonsultować z psychologiem – profesjonalna rozmowa pomoże odzyskać spokój i poczucie kontroli. Jeżeli jesteś osobą nieletnią, a jednocześnie ofiarą hejtu to kluczowa jest rozmowa z rodzicami, z bliskimi, którzy pomogą Ci przejść przez ten trudny czas. Nie można w tej sytuacji milczeć, bowiem trudne emocje będą narastać, a samopoczucie znacząco się obniżać. Milczenie nie rozwiąże problemu, natomiast rozmowa z osobą bliską, z osobą z naszego otoczenia pozwoli nam wiele zmienić. 
 

 


Co zrobić, gdy ktoś Cię hejtuje?
Najważniejsze jest, żeby nie działać impulsywnie. Najpierw zadbaj o swoje bezpieczeństwo, zabezpiecz dowody i nie zostawaj z tym sam/a.
1. Nie odpowiadaj od razu
Hejt często ma sprowokować emocjonalną reakcję. Chwila dystansu pomaga uniknąć eskalacji.
2. Zabezpiecz dowody
Zrób screeny, zapisz linki, daty i nazwy profili. To ważne, jeśli chcesz zgłosić sprawę.
3. Zablokuj i zgłoś
Ogranicz kontakt ze sprawcą i zgłoś naruszenie administratorom platformy.
4. Powiedz o tym komuś
Rozmowa z bliską osobą pomaga odzyskać poczucie bezpieczeństwa i nie zostać z tym samemu.
5. Szukaj wsparcia
Jeśli hejt wywołuje lęk, wstyd, bezsenność albo wycofanie, warto porozmawiać z psychologiem.

 

Pamiętaj – hejt nie definiuje ciebie, ale sposób, w jaki na niego reagujesz, może pomóc ci zachować spokój i pewność siebie.

 



jak reagować na hejt ?

 

Jak poradzić sobie z hejtem po ataku?

 

Po doświadczeniu hejtu wiele osób odczuwa napięcie, złość, wstyd, lęk albo bezsilność. Dlatego poza zablokowaniem sprawcy i zgłoszeniem naruszenia warto zadbać także o swoje emocje, poczucie bezpieczeństwa i wsparcie ze strony bliskich lub specjalisty.

 

  1. Ogranicz kontakt z treściami, które Cię ranią – nie wracaj wielokrotnie do komentarzy i wiadomości.
     
  2. Nazwij to, co czujesz – złość, wstyd, lęk czy bezsilność są naturalną reakcją na przemoc słowną.
     
  3. Porozmawiaj z kimś zaufanym – nie zostawaj z hejtem sam/a.
     
  4. Daj sobie prawo do odpoczynku od internetu – czasowy dystans może realnie obniżyć napięcie.
     
  5. Szukaj pomocy, jeśli skutki hejtu utrzymują się dłużej – zwłaszcza gdy pojawia się bezsenność, lęk, wycofanie albo spadek poczucia własnej wartości.


Jak przeciwdziałać hejtowi? Przeciwdziałanie hejtowi wymaga wspólnych działań społecznych oraz edukacyjnych. Hejt musi mieć skuteczne przeciwdziałanie, dlatego warto:

 

  • edukować młodzież – szkoły powinny wprowadzać zajęcia dotyczące etyki w internecie oraz skutków hejtu.
     
  • promować pozytywną komunikację – warto podkreślić znaczenie szacunku w rozmowach online.
     
  • wzmacniać prawo – osoby dopuszczające się zniesławienia lub cyberprzemocy powinny ponosić konsekwencje prawne.


 

Skutki hejtu mogą być bardzo poważne – ofiary często cierpią na depresję, zaburzenia lękowe i wycofanie społeczne. Dlatego warto reagować i działać, by ograniczyć skalę tego zjawiska oraz budować bezpieczniejsze środowisko w sieci.



 

Kiedy warto skorzystać z pomocy terapeuty po hejcie?

 


Pomoc psychologa może być szczególnie ważna wtedy, gdy po doświadczeniu hejtu pojawia się silny stres, lęk, bezsenność, spadek poczucia własnej wartości, wycofanie z relacji albo unikanie internetu i mediów społecznościowych. Takie reakcje są zrozumiałe, ale nie trzeba radzić sobie z nimi samodzielnie.

 

Kiedy hejt dotyczy szkoły to warto zaznaczyć, iż taka sytuacja nie powinna mieć miejsca, bowiem szczególnie niebezpieczne jest hejtowanie wśród dzieci i młodzieży. Szkoła, która powinna być miejscem rozwoju, staje się przestrzenią, w której uczniowie czują się zaszczuci. Hejt w szkolnym środowisku może prowadzić do problemów z nauką, braku motywacji, a nawet myśli samobójczych.



Dlaczego warto skorzystać z pomocy terapeuty? Wielu ludzi, którzy doświadczyli hejtu, czuje się bezradnych. Nie wiedzą, jak go zatrzymać i jak radzić sobie z hejtem na poziomie emocjonalnym. To właśnie w tym miejscu psychoterapia może okazać się kluczowa.


Jak psychoterapia pomaga?
 

 

  1. Pomaga zrozumieć swoje emocje – dzięki wsparciu terapeuty osoba dotknięta hejtem uczy się, skąd biorą się jej reakcje i jak może na nie wpływać.
     
  2. Wzmacnia poczucie własnej wartości – terapia pozwala odbudować pewność siebie i uwolnić się od toksycznych opinii innych ludzi.
     
  3. Uczy skutecznych strategii radzenia sobie z hejtem – psychoterapeuci uczą technik asertywności, które pomagają stawiać granice i nie angażować się w destrukcyjne dyskusje.
     
  4. Dostarcza narzędzi do radzenia sobie ze stresem – mindfulness, techniki oddechowe czy medytacja mogą pomóc złagodzić skutki hejtu i odzyskać wewnętrzny spokój.
     
  5. Zapewnia bezpieczną przestrzeń – podczas terapii można otwarcie mówić o swoich doświadczeniach i poczuć się zrozumianym.


Nie musisz pozwalać, by nienawiść innych wpływała na Twoje życie. Wsparcie terapeutyczne to skuteczny sposób na odbudowanie poczucia wartości i nauczenie się, jak radzić sobie z hejtem w zdrowy sposób. Pamiętaj – to hejterzy mają problem, nie Ty. Nie pozwól, by  skutki hejtu definiowały Twoją przyszłość.

 

Karolina Kosińska
Psycholog kliniczny, psychoterapeutka.

Karolina Kosińska

Nie musisz przechodzić przez trudne momenty sam/a — czasem wystarczy ktoś, kto pomoże Ci to wszystko poukładać.

 

Bibliografia

Garwol, K. (2016). Hejt w internecie–analiza zjawiska. Edukacja-Technika-Informatyka, 7(4), 304-309.
Kukliński, A. (2018). Hejt w internecie jako zagrożenie bezpieczeństwa człowieka. Kultura Bezpieczeństwa. Nauka-Praktyka-Refleksje, (32), 131-146.
Włodarczyk, J. (2014). Mowa nienawiści w internecie w doświadczeniu polskiej młodzieży. Dziecko krzywdzone. Teoria, badania, praktyka, 13(2), 122-158.

Najczęściej zadawane pytania o hejt w Internecie

Czym dokładnie jest hejt w Internecie?

Hejt w Internecie to wrogie, obraźliwe lub agresywne komentarze i treści publikowane wobec innych osób, często w sposób anonimowy. Zazwyczaj hejt ma na celu poniżenie, zastraszenie lub zranienie drugiego człowieka, a nie merytoryczną dyskusję.

Jak odróżnić konstruktywną krytykę od hejtu?

Konstruktywna krytyka odnosi się do konkretnego działania lub treści i zawiera wskazówki, jak coś poprawić. Hejt natomiast opiera się na obrażaniu, atakach personalnych i wyrażaniu negatywnych emocji bez realnej wartości dla rozmowy oraz uwzględnienia uczuć rozmówcy.

Jakie są najczęstsze formy hejtu w sieci?

Najczęściej spotykane formy hejtu w sieci to obraźliwe komentarze, wyzwiska, wyśmiewanie, rozpowszechnianie plotek, hejt na tle wyglądu, orientacji czy poglądów, a także cyberprzemoc w postaci prześladowania lub nękania. Hejt w sieci może przybierać zarówno formę jawnych ataków, jak i subtelnych drwin. Część zachowań obejmuje także udostępnianie treści o charakterze prywatnym lub osobistym publicznie: wizerunku lub prywatnych konwersacji z intencją ośmieszenia.

Dlaczego ludzie hejtują w Internecie?

Hejt w Internecie jest wynikiem frustracji, zazdrości, potrzeby wyładowania emocji lub poczucia anonimowości, które daje sieć. Niektórzy hejterzy hejtują też dla rozrywki, nie zdając sobie sprawy z powagi konsekwencji. Osoby, które dopuszczają się takich zachowań mogą wykazywać zaburzenia osobowości, testować granice i sprawdzać co jest, a co nie jest akceptowalne. Hejterzy także w ten sposób radzą sobie z nudą i przykrymi emocjami, które odczuwają w związku z różnymi, życiowymi sytuacjami.

Jak hejt wpływa na psychikę ofiary?

Hejt może prowadzić do obniżenia samooceny, lęku, poczucia wstydu, izolacji społecznej, a w skrajnych przypadkach nawet prowadzi do depresji. Długotrwała ekspozycja na negatywne komentarze działa jak forma przemocy psychicznej i może być uznana za nękanie. Skutki hejtu na psychikę ofiary potrafią być tragiczne prowadząc do samobójstw zwłaszcza gdy ofiara nie może liczyć na wsparcie.

Co zrobić, gdy padnę ofiarą hejtu?

Najważniejsze jest, by nie odpowiadać emocjonalnie, udokumentować sytuację (np. robiąc zrzuty ekranu) i zgłosić sprawę administratorom platformy. W poważniejszych przypadkach doświadczenia hejtu warto także zwrócić się do prawnika lub policji i poszukać osobistego wsparcia - osób, z którymi możemy w takiej sytuacji szczerze porozmawiać i które będą nam towarzyszyć w zmaganiu się z konsekwencjami hejtu.

Jak reagować na hejt – odpowiadać czy zignorować?

Najczęściej skuteczniejsze jest ignorowanie hejtu i nie podejmowanie dyskusji z osobami, które chcą sprowokować reakcję. Wyjątkiem są sytuacje, w których konieczne jest stanowcze postawienie granicy lub oficjalne sprostowanie. Ostatnio częstą strategią jest także publiczne ujawnianie hejtu zwłaszcza, gdy osoba stosująca tę formę przemocy nie ukrywa swojego imienia i nazwiska.

Jakie kroki prawne można podjąć w przypadku hejtu?

Hejt może podlegać pod przepisy dotyczące zniesławienia, zniewagi czy stalkingu. Ofiara ma prawo zgłosić się na policję, do prokuratury lub wystąpić na drogę cywilną, domagając się odszkodowania za naruszenie dóbr osobistych. Niestety często sprawcy są anonimowi, jednak kiedy udaje się ustalić ich tożsamość warto zgłosić sytuację odpowiednim organom ścigania.

Jak chronić dzieci i młodzież przed hejtem w sieci?

W ochronie dzieci i młodzieży kluczowe są rozmowy, edukacja na temat bezpiecznego korzystania z Internetu oraz uświadamianie, że nie należy znosić przemocy słownej w milczeniu. Ważne jest także monitorowanie aktywności online i budowanie zaufania, by dziecko wiedziało, że może zgłosić problem dorosłym - w szkole oraz w domu.

Jak budować odporność psychiczną na hejt?

Odporność psychiczną na hejt można wzmacniać przez budowanie poczucia własnej wartości, otaczanie się wspierającymi osobami i rozwijanie umiejętności dystansowania się od negatywnych komentarzy poprzez psychoedukację, warsztaty i pozytywne relacje. Bardzo pomocna w budowaniu odporności psychicznej jest psychoterapia.

Masz pytania? Napisz.
MyWay - Specjalistyczna Klinika Psychoterapii Online
Kod captcha
* pola wymagane