Emigracja

Samotność to jedno z najczęstszych wyzwań w życiu emigranta. Badania pokazują, że brak bliskich relacji i ograniczona sieć wsparcia mogą pogarszać zdrowie psychiczne i obniżać poczucie dobrostanu. Samotność wśród migrantów bywa silniejsza niż wśród osób, które pozostały w kraju – szczególnie gdy mieszkają z dala od rodziny lub mają trudności z nawiązaniem kontaktów w nowym miejscu. Towarzyszyć jej mogą smutek, poczucie izolacji i większa podatność na stres. Co istotne, długotrwała samotność nie wpływa jedynie na psychikę – badania wskazują, że zwiększa ryzyko problemów ze snem, osłabia odporność i może nasilać choroby przewlekłe.

My emigranci

Emigracja jest zawsze decyzją trudną i niesie ze sobą konsekwencje dla emigranta i jego rodziny.

W kraju, do którego wyjechałaś/eś wszystko jest dla Ciebie nowe, wszystko na początku jest wyzwaniem: wynajęcie mieszkania, znalezienie pracy, kontakty z ludźmi o innej mentalności i zwyczajach, przeszłości i doświadczeniach.

Emigracja to nie tylko zmiana miejsca, jest to kompleksowa transformacja obejmująca pracę, relacje, codzienność i tożsamość. W kraju, do którego wyjechałaś/wyjechałeś wszystko jest dla Ciebie nowe, wszystko na początku może być wyzwaniem: wynajęcie mieszkania, znalezienie pracy, kontakty z ludźmi o innej mentalności i zwyczajach, przeszłości i doświadczeniach. Kiedy wyjeżdżasz za granicę zauważyć możesz, że Twoje dotychczasowe strategie radzenia sobie często przestają być wystarczające, co może prowadzić do kryzysu.

Migranci przechodzą przez etapy adaptacji: początkową fascynację nowym krajem (tzw. „miesiąc miodowy”), potem szok kulturowy – z uczuciem dezorientacji i lęku, a następnie etap adaptacji, gdy uczą się nowych norm, języka, budują relacje społeczne. To, jak dobrze sobie poradzisz, zależy m.in. od twoich cech osobowości (np. niska neurotyczność, otwartość na zmiany), poczucia wsparcia społecznego i od tego, czy potrafisz przewidzieć trudności (np. bariera językowa, różnice kulturowe) oraz przygotować się do nich.

Złe matki, córki, żony…na emigracji

Jeśli zabrałaś/es ze sobą, dziecko czujesz ogromną odpowiedzialność, jak sobie poradzi w nowych, trudnych warunkach. Jak odnajdzie się w nowej szkole?

Jeśli dziecko zostało w kraju, np. z dziadkami, martwisz się, jak sobie poradzi bez Ciebie, czujesz wyrzuty sumienia, że je zostawiłaś/eś.

Pytasz siebie bezustannie: Czy jestem dobrą matką? Czy jestem dobrym ojcem?

Jeśli w kraju został mąż/żona, martwisz się, czy Wasz związek przetrwa taką próbę.

Myślisz o rodzicach, są już starsi, czujesz ciężar, że nie jesteś dobrym synem/córką, że się nimi nie opiekujesz. Martwisz się co będzie w przyszłości.

Badania z 2016 roku wśród Polaków mieszkających w Holandii pokazują, że samotność na emigracji zależy m.in. od sytuacji rodzinnej. Najbardziej narażeni na poczucie osamotnienia są mężczyźni, których partnerki i dzieci pozostały w kraju, w porównaniu do kobiet, które wyemigrowały, pozostawiając dzieci i partnerów. Co ciekawe, im dłużej ktoś mieszka za granicą, tym częściej zgłasza uczucie izolacji

Cicho bądź - już tu nie mieszkasz! 

Coraz częściej zauważasz, że trudno Ci rozmawiać ze znajomymi i rodziną w kraju.

Nie rozumieją Twojej decyzji, krytykują, pogłębiają poczucie winy.

Coraz bardziej się od nich oddalasz, słyszysz, że nie masz prawa wypowiadać się o Polsce, bo już tu nie mieszkasz, może nawet usłyszysz, że jesteś zdrajcą, uciekinierem, dezerterem.

Wrócić czy nie wrócić…?

Natomiast jeśli problemy emigranta Cię przytłaczają i myślisz o powrocie do Polski, czasem po wielu latach, wtedy wahasz się bezustannie, rozdziera Cię niepewność. Tęsknisz.

Ale nawet po krótkiej wizycie w kraju nie możesz dojść do siebie, w Polsce wszystko Cię irytuje; dlaczego nie jest tak jak TAM? - pytasz. Dlaczego ludzie są TACY?

Mówisz sobie: Jak ja tu miałbym żyć? Moje dzieci już nie dałyby sobie tu rady. A przecież zamierzałem/am kiedyś wrócić. Może później, mówisz sobie, na emeryturę, może jak zarobię.

Powrót z emigracji nie zawsze oznacza szybkie odnalezienie się w znanym środowisku. Psychologowie opisują zjawisko tzw. powrotnego szoku powrotu – momentu, gdy oczekiwania związane z powrotem zderzają się z rzeczywistością. Może pojawić się rozczarowanie, poczucie utraty statusu, a nawet trudność w ponownym nawiązaniu dawnych relacji. Powracający często muszą na nowo budować swoją pozycję zawodową i społeczną, a także dostosować się do zmian, które zaszły w kraju podczas ich nieobecności. Świadomość tego procesu i przygotowanie się do niego może złagodzić stres i ułatwić readaptację

Znów jesteś obcy...emigracja

Ale gdy wysiadasz na lotnisku w Twoim nowym kraju, też nie czujesz tak całkiem, że wracasz do siebie.

Znów spotykasz ludzi, którzy nie śmieją się z Twoich dowcipów, czasem patrzą na Ciebie wrogo, bo zabierasz im pracę.

Znów jesteś obcy – i tu, i tam.

Jak wygląda adaptacja po powrocie do kraju?

 

Proces przystosowania do życia po powrocie do kraju przypomina podwójny cykl adaptacji. Na początku pojawia się euforia powrotu – radość z ponownego spotkania z rodziną, znajomymi i miejscami. Następnie może wystąpić faza rozczarowania – tzw. powrotny szok kulturowy. To moment, w którym powracający zauważa, że wiele się zmieniło: zarówno w nim samym, jak i w otoczeniu. Mogą pojawić się frustracja, poczucie niedopasowania czy utrata dawnego statusu.

Z czasem następuje ponowna adaptacja, stopniowe odnajdywanie się w nowych realiach i odbudowywanie relacji. Cały proces przypomina sinusoidę: po pierwszym „dołku” związanym z emigracją i adaptacją w nowym kraju następuje stabilizacja, a po powrocie – ponowny wzrost nastroju i kolejny spadek związany z trudnościami readaptacji. Ostatecznie większość osób osiąga ponowną równowagę i poczucie zakorzenienia.

Co to oznacza w praktyce:

• normalizacja doświadczenia – świadomość, że obniżenie nastroju i frustracja po powrocie są częścią naturalnego procesu, może pomóc w radzeniu sobie z trudnymi emocjami,
   
• przygotowanie na dwa „dołki” – wiedza o tym, że adaptacja po powrocie jest drugim cyklem, pozwala lepiej zaplanować wsparcie i nie zniechęcać się chwilowymi kryzysami,
   
• znaczenie wsparcia społecznego – osoby, które mają sieć kontaktów i aktywnie odbudowują relacje, szybciej wychodzą z fazy spadku nastroju.

Bibliografia
 

1. Błeszyńska, K. M. (red.). (2015). (Nie)łatwe powroty do domu? Funkcjonowanie dzieci i młodzieży powracających z emigracji. Wydawnictwo Akademickie „Żak”.
2. Grzymała-Moszczyńska, J. (2014). Psychologiczne aspekty powrotów z emigracji – przegląd teoretyczny. Studia Migracyjne – Przegląd Polonijny, 40(4), 51–74. 
3. Pawlak-Kałuzińska, A. (2024). Emigracja a dobrostan fizyczny i psychiczny. Kultura i Społeczeństwo, 68(2), 45–68. 
4. Trąbka, A. (2019). Psychologiczne aspekty radzenia sobie w sytuacji migracji zagranicznej. W: A. Chmiel (red.), Migracje – wyzwania, szanse, zagrożenia (s. 55–72). Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
 

ZAREZERWUJ WIZYTĘ

Życie na emigracji nie jest łatwe: wiele osób dopadają: depresja, lęki, uzależnienia.

W klinice MyWay online znajdziesz pomoc terapeutów, którzy także żyją na emigracji lub z niej wrócili,  którzy świetnie rozumieją Twoje problemy, rozumieją co czujesz.

Pomogą Ci walczyć.