Napady paniki

 

 

 


Około 85% osób doświadczających napadów paniki regularnie trafia na ostry dyżur lub do gabinetów lekarskich, zgłaszając problemy kardiologiczne, neurologiczne

lub oddechowe (Butcher, Hooley, Mineka, 2017).

Po czym więc poznać zaburzenie paniczne?


Zaburzenie paniczne

Według kryteriów DSM-5 (Dignostic and Statistical Manual of Mental Disorders) zaburzenie paniczne charakteryzuje się występowaniem nawracających i nieoczekiwanych ataków paniki. Przez napad rozumiane jest odczuwanie silnego lęku lub dyskomfortu, którym towarzyszą przynajmnie 4 z 13 objawów somatycznych, takich jak:

 

  • uczucie nierównego lub przyspieszonego bicia serca,
  • pocenie się,
  • poczucie dławienia się,
  • drżenie lub dygotanie,
  • spłycenia oddechu lub duszności,
  • depersonalizacja (poczucie odrętwienia i poczucie, że nie jest się sobą),
  • ból lub dyskomfort w klatce piersiowej,
  • nudności lub ból brzucha,
  • zawroty głowy lub poczucie zbliżającego się zasłabnięcia i omdlenia,
  • dreszcze lub uczucia gorąca,
  • parastezje (poczucie odrętwienia lub mrowienia),
  • poczucie nadchodzącej śmierci,
  • obawa przed utratą kontroli

(APA, 2015).

 

Kolejne kryterium dotyczy następstw napadu, czyli stale utrzymującej się obawy lub niepokoju o wystąpienie kolejnych napadów paniki tzw. lęk przed lękiem lub konsekwencji kolejnego napadu np. utraty kontroli, wystąpienia zawału serca, „postradania zmysłów”. W konsekwencji napadu dochodzi do unikania sytuacji, które mogłyby wywołać panikę, np. unikanie aktywności fizycznej lub nieznanych sytuacji. Objawy te muszą utrzymywać się miesiąc lub dłużej. Istotnym elementem diagnozy jest wykluczenie, że napad został spowodowany fizjologicznym działaniem substancji (np. substancji nadużywanej, przyjmowanego leku) lub stanem ogólnomedycznym (nadczynnością tarczycy, schorzeniem układu krążenia).

Napady panik są krótkie, ale zwykle bardzo intensywne i tym różnią się od napadów lęku, które nie rozpoczynają się tak gwałtownie i trwają dłużej. Napady paniki mogą trwać od kilku do kilkunastu minut, osiągając maksymalne nasilenie w ciągu pierwszych dziesięciu minut. Symptomy zwykle zmniejszają natężenie po około 20-30 minutach.

 

Według badań National Comonrbidity Survey-Replication około 23% dorosłych doświadczyło w swoim życiu ataku paniki, co nie doprowadziło do rozwoju zaburzenia panicznego (Butcher, Hooley, Mineka, 2017). Na pytanie, dlaczego tylko u części osób rozwija się pełnoobjawowe zaburzenie, można udzielić odpowiedzi odwołując się do kilku teorii.

 

 

Czynniki predysponujące i podtrzymujące

 

Badania nad warunkowaniem klasycznym ujawniają, że ważną rolę w rozwoju zaburzenia panicznego odgrywa uczenie się.

Zgodnie z tą teorią, jeśli w pierwszym ataku paniki neutralny bodziec wewnętrzny, np. bicie serca lub bodziec zewnętrzny, wywołał lęk, to następnym razem, kiedy będziemy doświadczać np. silniejszego bicia serca, może znowu pojawić się reakcja lękowa. Im silniejsza panika za pierwszym razem, tym silniejsze uczenie się reakcji lękowej na ten konkretny bodziec. Mózg uczy się reagować na pewne sygnały-bodźce, niezależnie od świadomości (bez udziału kory mózgowej, czyli świadomej oceny czy bodziec jest groźny, czy nie), stąd napady paniki, które pojawiają się znikąd, czy też nocne napady paniki (Butcher i in., 2017).

Jedna z teorii głosi, że rozwój zaburzenia panicznego wynika z nadwrażliwości i nadmiernej aktywacji tzw. sieci lęku, która znajduje się części mózgu zwanej ciałem migdałowatym. Nadmierna wrażliwość tego obszaru jest w pewnym stopniu dziedziczona, ale może również wynikać z powtarzających się stresujących zdarzeń życiowych, szczególnie w okresie dzieciństwa. (Butcher i in., 2017).

 

 

Podatność biologiczna dotyczy także uwarunkowanej temperamentalnie większej skłonności do reakcji wegetatywnych, czyli reakcji tzw. części współczulnej układu nerwowego.

To powoduje, że osoby cierpiące z powodu napadów paniki są bardziej wrażliwe na podwyższone stężenie dwutlenku węgla, działanie kofeiny, czy też na objawy somatyczne, takie jak kołatanie serca (Popiel, Pragłowska, 2008).

 

 

Czynnik ten powoduje, że niezagrażające objawy, ignorowane przez większość osób z podatnością, odbierane są jako niebezpieczne i wyzwalają napady paniki. To nadawanie znaczenia, czyli myśl typu „Dzieję się ze mną coś dziwnego”, „Nie mogę oddychać”, powoduje, że lęk nasila się, a wraz z nim reakcje fizjologiczne, typu szybsze bicie serca, utrudnione oddychanie, nudności itp. Katastroficzna interpretacja objawów somatycznych lęku typu: „To pewnie zawał”, „Zwariuję od tego”, „Umieram!” powoduje, że jednostka zaczyna stosować, różne tzw. zachowania zabezpieczające, mające na celu uspokojenie się.

Najczęstszym jest uspokajanie oddechu poprzez głębsze oddychanie, które może prowadzić do zjawiska hiperwentylacji, nasilającego objawy somatyczne. Do innych zachowań zabezpieczających należą badanie ciśnienia krwi, unikanie wysiłku fizycznego, picie wody czy zażywanie leków uspokajających (Popiel, Pragłowska, 2008). To, że wyobrażana katastrofa nie wystąpiła, jest błędnie przypisywane zachowaniom zabezpieczającym - odrzucane są wyjaśnienia, że lęk nie prowadzi do zawału czy zwariowania (Wells, 2010). Powyższy opis stanowi tzw. błędne koło napadów paniki w ujęciu poznawczym.

 

American Psychiatric Association (2015). Kryteria diagnostyczne z DSM-5 DESK REFERENCE. Wrocław: Edra Urban&Partner.

Butcher, J., Hooley, J., Mineka, S. (2017). Psychologia Zaburzeń. Sopot: GWP

Popiel, A., Pragłowska, E. (2008). Psychoterapia Poznawczo-Behawioralna, teoria i praktyka. Warszawa: Paradygmat

Wells, A., (2010). Terapia poznawcza zaburzeń lękowych. Praktyczny podręcznik i przewodnik po teorii. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego

 


Poznawczy model napadu paniki wg M.D.Clarka

Przenieś terapię do domu

Terapia w zaciszu domu, w dogodnym dla Ciebie terminie. Dyskretnie i profesjonalnie.

Umów się na wizytę online
Masz pytania? Napisz.
MyWay - Specjalistyczna Klinika Psychoterapii i Psychiatrii Online
* pola wymagane

Informacje o cookies

Informujemy, iż w celu optymalizacji treści dostępnych w naszym serwisie, dostosowania ich do Państwa indywidualnych potrzeb korzystamy z informacji zapisanych za pomocą plików cookies na urządzeniach końcowych użytkowników. Pliki cookies użytkownik może kontrolować za pomocą ustawień swojej przeglądarki internetowej. Dalsze korzystanie z naszego serwisu internetowego, bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej oznacza, iż użytkownik akceptuje stosowanie plików cookies.

OK, rozumiem i akceptuję