Osobowość dyssocjalna

Znajdź psychoterapeutę, specjalizującego się w leczeniu osobowości dyssocjalnej.

 

Zadzwoń lub napisz

Osobowość dyssocjalna - charakterystyka antyspołecznego zaburzenia osobowości



Osobowość dyssocjalna,  czy też antyspołeczne zaburzenie osobowości to złożony zestaw cech charakterystycznych dla jednostek, które przejawiają trudności w dostosowaniu społecznym i utrzymaniu stabilnych relacji interpersonalnych.

Antyspołeczne zaburzenie osobowości według kryteriów chorób i zaburzeń psychicznych DSM-5 czy też klasyfikacji ICD-10 znajduje się w kategorii wiązki B, czyli podgrupy zaburzeń osobowości, obok osobowości narcystycznej, histrionicznej oraz borderline

Zaburzenia osobowości wchodzące w skład wiązki B charakteryzują się nadmierną emocjonalnością, impulsywnością oraz lekceważeniem konsekwencji. Podobnie jak w przypadku wszystkich zaburzeń osobowości, również zaburzenia osobowości dyssocjalnej charakteryzuje względnie sztywne wzorce zachowań, reagowania, emocjonalności oraz myślenia. 
 

 

Nazewnictwo w przypadku tego konkretnego zaburzenia używane jest często zamiennie, co wynika z różnych klasyfikacji. W Klasyfikacji Chorób i Problemów Psychicznych Amerykańskiego Towarzystwa Psychologicznego DSM-5 figuruje pod nazwą antyspołeczne zaburzenie osobowości, czy nierzadko też osobowość antyspołeczna, natomiast w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD 10(11) to samo zaburzenie znajduje się pod nazwą osobowość dyssocjalna czy dyssocjalne zaburzenie osobowości.


 

Osobowość dyssocjalna cechuje  osoby, które często wykazują tendencje do łamania i lekceważenia norm społecznych, braku empatii wobec innych, a także impulsywnego i zazwyczaj nieodpowiedzialnego zachowania. 

Osobowość dyssocjalna  z reguły wiąże się z brakiem poczucia winy czy skruchy za popełnione czyny, a jednostki o takim charakterze mogą przejawiać skłonności do manipulacji oraz wykazywać brak empatii i zdolności do rozumienia uczuć innych ludzi. Osoba dyssocjalna często wykazuje niemożność utrzymania stałych związków, a jej relacje charakteryzują się niestabilnością i konfliktami.

Charakterystyka osobowości dyssocjalnej pokazuje, że jednym z kluczowych elementów osobowości dyssocjalnej jest brak zdolności do przestrzegania norm społecznych i prawdziwej moralności.  Często wiąże się to z tendencją do agresywnego zachowania, wykazywania skłonności do przestępczości czy naruszania praw innych ludzi. Osoby cierpiące na zaburzenia dyssocjalne mogą również wykazywać brak zrozumienia dla konsekwencji swoich działań oraz  brak poczucia odpowiedzialności. 

 

Podsumowując cechy osobowości dyssocjalnej to złożony obraz jednostki charakteryzujący się trudnościami w nawiązywaniu zdrowych relacji społecznych, brakiem empatii, impulsywnym zachowaniem, niestabilnością emocjonalną i skłonnością do łamania norm społecznych.



Powoduje to, że antyspołeczne zaburzenie osobowości wiążę się z tendencją do agresywnego i często niekontrolowanego zachowania, co z kolei może prowadzić do problemów prawnych oraz społecznych konsekwencji. Cechy osobowości dyssocjalnej występują u osób, które często unikają odpowiedzialności za swoje czyny i nie wykazują skruchy za ewentualne szkody, jakie wyrządzają innym.



Przyczyny osobowości dyssocjalnej



Przyczyny osobowości dyssocjalnej mają swoje korzenie w złożonym zestawie czynników, zarówno genetycznych, jak i środowiskowych. Osoby manifestujące cechy dyssocjalne mogą być predysponowane do tego rodzaju zachowań z powodu dziedziczenia pewnych cech osobowości czy genów predysponujących do trudności w dostosowaniu społecznym. 

Psychologia zaburzeń osobowości wskazuje jednak, że rozwinięcie osobowości dyssocjalnej zazwyczaj wynika z interakcji między genetycznymi skłonnościami, a wpływem środowiska. Przyczyny zaburzeń osobowości dyssocjalnej najczęściej odnoszą się do wczesnych doświadczeń życiowych, zwłaszcza w rodzinie oraz mogą odegrać kluczową rolę w kształtowaniu się osobowości dyssocjalnej. 

 

Brak stabilnych, kochających relacji z opiekunami, niewłaściwe metody wychowawcze, doświadczenia zaniedbania lub przemocy mogą sprzyjać rozwojowi takich cech, jak antyspołeczne zachowania. Nieprawidłowe wzorce rodzinne oraz niewłaściwe nauczanie norm społecznych i etycznego postępowania mogą również wpływać na rozwój osobowości dyssocjalnej.




W przypadku antyspołecznego zaburzenia osobowości dużą rolę odgrywają czynniki środowiskowe, takie jak ubóstwo, brak stabilności społecznej, nadmierny stres czy ekspozycja na przemoc w rodzinie. Te czynniki mogą wpływać na procesy neurobiologiczne i psychospołeczne, które składają się na rozwinięcie tej specyficznej struktury osobowości.

 


Podsumowując, przyczyny osobowości dyssocjalnej są wielowymiarowe i obejmują zarówno czynniki genetyczne, jak i środowiskowe. Współdziałanie tych elementów może prowadzić do trudności w dostosowaniu społecznym oraz manifestacji cech charakterystycznych dla osobowości dyssocjalnej.

 

Objawy osobowości dyssocjalnej



Objawy osobowości dyssocjalnej mogą być już widoczne w okresie dorastania, a kryteria antyspołecznego zaburzenia osobowości jasno wskazują, że do zaobserwowania objawów może dojść już przed 15 rokiem życia.  Kryteria diagnostyczne wszystkich zaburzeń osobowości podają, że mogą być one diagnozowane dopiero po ukończeniu 18 roku życia, jednak klasyfikacja DSM-5 zawiera informacje, że wczesne objawy antyspołecznego zaburzenia osobowości pojawiają się już około 15 roku życia i najczęściej uwidaczniają się jako objawy zaburzeń zachowania.

 

Już wtedy możemy zauważyć niski próg wyzwalania agresji, impulsywność, nieumiejętność panowania nad emocjami czy też niską tolerancję frustracji i skłonność do popadania w złość. Badania pokazują niestety, że u osób, u których w dzieciństwie zdiagnozowano zaburzenia zachowania, w tym zaburzenia opozycyjno-buntownicze o wiele częściej pojawia się diagnoza osobowości dyssocjalnej.




Jak zdiagnozować osobowość dyssocjalną?  Kryteria antyspołecznego zaburzenia osobowości  podane w DSM-5:
 

1. występują przynajmniej 3  objawy antyspołecznego zaburzenia z podanych poniżej, po 15 roku życia,;

  • lekceważenie norm społecznych i zasad prawa, które powodują uzasadnione pozbawienie wolności,
  • okłamywanie, oszustwa, podawanie się za kogoś innego oraz nakłanianie innych do różnych działań, jedynie po to, by osiągnąć przyjemność,
  • impulsywne zachowania oraz nieumiejętność panowania nad sobą,
  • niski próg drażliwości oraz agresywne zachowania powodujące bójki,
  • lekkomyślne zachowania naruszające bezpieczeństwo innych oraz swoje własne,
  • brak odpowiedzialności, który powtarza się w braku przestrzegania zasad i niedopełniania obowiązków,
  • chłód emocjonalny i brak empatii, który przejawia się jako brak poczucia winy za oszukanie, zranienie czy okradzenie innej osoby,

2. Diagnoza stawiana jest osobie, która ukończyła 18 rok życia.
3. Istnieją przesłanki, że objawy antyspołecznego zaburzenia osobowości występowały już przed 18 rokiem życia.

 

Dodatkowo kryteria diagnostyczne osobowości dyssocjalnej wskazują, że rozpoznanie osobowości antyspołecznej wyklucza istnienie takich chorób jak schizofrenia czy choroba afektywna dwubiegunowa.

 

Osobowość antyspołeczna - objawy zaburzeń w strukturze osobowości powinny wskazywać na znaczące trudności w funkcjonowaniu w relacjach interpersonalnych, takie jak np. niezdolność do utrzymywania trwałych związków.  

Podstawy do diagnozy zaburzenia osobowości powinny obejmować też kłopoty w funkcjonowaniu m.in. w obszarze pracy czy na płaszczyźnie społecznej.  Osobowość antyspołeczna - objawy tego zaburzenia najbardziej uwidaczniają się jako kłopoty z prawem, lekceważenie zasad społecznych, skłonność do krzywdzenia innych osób i jednoczesny brak poczucia winy z tego powodu, a także nierzadko bezwzględność. 

 

Dodatkowo osoba dyssocjalna ma bardzo słabo rozwinięte umiejętności adaptacyjne, przez co charakteryzuje się często nieprzystosowaniem społecznym. Kryteria diagnozy niekiedy wskazują również na różnego rodzaju nałogi takie jak nadużywanie alkoholu, narkotyków czy innych substancji psychoaktywnych.

 


Warto również wspomnieć o tym czym jest osobowość psychopatyczna, czy też psychopatyczne zaburzenia osobowości jako typ antyspołecznego zaburzenia osobowości. 

Porównując psychopatyczne zaburzenia osobowości, czyli to jak się objawia dyssocjalne zaburzenie należy wspomnieć, że naruszanie norm prawnych czy łamanie prawa nie musi występować w psychopatii. Jednakże znaczące są tutaj mechanizmy psychologiczne, które prowadzą do rozwoju tych zaburzeń. 

W przypadku zaburzenia jakim jest osobowość dyssocjalna cechy zaburzonej struktury osobowości warunkowane są przez czynniki środowiskowe, głównie wychowanie i uczenie się. Natomiast osobowość psychopatyczna powstaje bardziej na gruncie czynników neurobiologicznych, które powodują zmienione funkcjonowanie mózgu, w tym nieprawidłowy rozwój emocjonalności, empatii i postrzegania.  

 

Przyczyny powstawania zaburzenia antyspołecznego często wynikają z niedostatecznej opieki rodzicielskiej i niewłaściwych warunków socjalizowania się.  Niemniej jednak zarówno osobowość dyssocjalna, jak i psychopatia mogą być przedstawione na jednym kontinuum, gdzie nasilenie objawów ustala rozpoznanie, konkretnego z nich. 



Leczenie osobowości dyssocjalnej 

 

Czy da się wyleczyć dyssocjalne zaburzenie osobowości? Podobnie jak w przypadku innych zaburzeń osobowości odpowiednio dobrana terapia może zniwelować negatywne symptomy i zachowania, jakimi objawia się osobowość dyssocjalna.

Osobowość dyssocjalna - leczenie obejmuje kompleksowy proces terapeutyczny, który ma na celu redukcję symptomów, poprawę funkcjonowania społecznego oraz rozwijanie zdrowszych strategii radzenia sobie z trudnościami emocjonalnymi. Ponieważ osobowość dyssocjalna jest zazwyczaj trudna do zmiany, terapia skupia się na zarządzaniu symptomami i poprawie jakości życia. Badania psychiatryczne mogą wskazywać, że osoba oprócz psychoterapii powinna również być leczona farmakologicznie, zwłaszcza gdy występują u niej inne zaburzenia takie jak zaburzenia lękowe czy depresja. 

 

Nie mniej jednak leczenie osobowości dyssocjalnej to przede wszystkim długotrwała i systematyczna psychoterapia.



 

Jako metody terapii stosowane w osobowości dyssocjalnej najczęściej wymienia się takie nurty jak: 
 

  • psychoterapia psychodynamiczna, gdzie pomocne może być zgłębianie głęboko zakorzenionych problemów emocjonalnych i konfliktów, które przyczyniły się do kształtowania osobowości dyssocjalnej. Terapeuta może pomagać jednostce zrozumieć i radzić sobie z trudnościami z przeszłości.

 

  • psychoterapia poznawczo-behawioralna, która skupia się na identyfikowaniu i zmianie szkodliwych myśli, przekonań i zachowań. Celem jest rozwijanie zdrowszych strategii radzenia sobie, zarządzanie impulsami oraz nauka umiejętności społecznych,

 

  • psychoterapia grupowa - udział w terapii grupowej może pomóc jednostce w budowaniu umiejętności społecznych, zrozumieniu konsekwencji jej zachowań dla innych, a także zapewnieniu wsparcia społecznościowego,

 

  • programy szkoleniowe dla jednostek z osobowością dyssocjalną, istotne mogą być programy szkoleniowe skupiające się na umiejętnościach społecznych, radzeniu sobie z emocjami oraz na odpowiedzialnym podejmowaniu decyzji.


Osobowość dyssocjalna leczenie - warto podkreślić, że leczenie osobowości dyssocjalnej jest procesem długotrwałym, wymagającym zaangażowania ze strony pacjenta.  Skuteczność terapii może różnić się w zależności od stopnia zaawansowania zaburzenia oraz gotowości jednostki do współpracy z terapeutą.

Osobowość dyssocjalna test - narzędziem diagnostycznym stosowanym w diagnozie osobowości dyssocjalnej jest Kwestionariusz SCID-5, który pozwala na rozpoznanie wszystkich 10 występujących zaburzeń osobowości. Jest to tzw. pół ustrukturalizowany wywiad kliniczny, który może być przeprowadzony jedynie przez specjalistę - psychologa diagnostę. 
 

 

Osobowość dyssocjalna w statystykach 

 

Jak często występuje antyspołeczne zaburzenie osobowości wśród społeczeństwa?  Według statystyk Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego udokumentowane zaburzenia zachowania przejawiające się jako objawy osobowości dyssocjalnej dotykają około 3 procent populacji. Dane pokazują również, że o 3 razy częściej diagnozuje się je u mężczyzn, niż u kobiet.


ZAREZERWUJ WIZYTĘ

 

Literatura


DSM-5
Cierpiałkowska, L., Soroko, E. (2019). Zaburzenia osobowości. Problemy diagnozy klinicznej, Wydawnictwo UAM, Poznań.


Terapia - osobowość dyssocjalna

Osobowość dyssocjalna - warto o tym wiedzieć

Co zrobić w przypadku zaobserwowania objawów antyspołecznego zaburzenia osobowości u osoby bliskiej?

Jeśli zauważysz objawy antyspołecznego zaburzenia osobowości u osoby bliskiej, ważne jest podjęcie odpowiednich kroków w celu ukierunkowania jej na wsparcie. Spróbuj zrozumieć, co może prowadzić do danych zachowań i w taktowny sposób rozmawiaj o obserwacjach i obawach.

Wyraź swoje uczucia, unikając osądzania, ale jednocześnie podkreślając troskę o dobro. Sugeruj możliwość skonsultowania się z profesjonalistą, takim jak psycholog czy psychiatra.

Wsparcie psychologiczne może pomóc w zidentyfikowaniu i zrozumieniu problemu oraz w opracowaniu planu leczenia. Pamiętaj, że osoby z antyspołecznym zaburzeniem osobowości często potrzebują specjalistycznej pomocy.

W jaki sposób radzić sobie z osobowością dyssocjalną?

Radzenie sobie z osobowością dyssocjalną może być trudne, zarówno dla danej osoby, jak również jej bliskich. W pierwszej kolejności warto poszukać pomocy psychologicznej. W terapii można rozwijać zdolności radzenia sobie z emocjami, lepiej rozumieć swoje reakcje i uczyć się nawiązywania zdrowych relacji z innymi.

Nauka rozpoznawania, akceptowania i kontrolowania emocji może pomóc w ograniczaniu impulsywnego zachowania. Zdefiniujesz bowiem konkretne, realistyczne cele, które możesz osiągnąć. Psychoterapia w zaburzeniach osobowości pomoże koncentrować się na stopniowej poprawie swojego funkcjonowania. Ponadto warto unikać substancji psychoaktywnych, ponieważ mogą zaostrzyć symptomy i utrudnić proces leczenia.

Czy możliwe jest leczenie osobowości dyssocjalnej?

Leczenie osobowości dyssocjalnej jest możliwe, chociaż stanowi wyzwanie, bowiem jest to jedno z trudniejszych zaburzeń osobowości. Niemniej jednak, istnieją różne formy terapii i interwencji, które mogą być stosowane w celu poprawy funkcjonowania i jakości życia osoby z osobowością antyspołeczną.

Warto podkreślić, że leczenie zaburzeń osobowości, w tym osobowości dyssocjalnej jest procesem długotrwałym, wymagającym zaangażowania ze strony osoby zaburzonej. Efektywność leczenia w dużej mierze zależy od stopnia gotowości danej osoby do współpracy oraz od profesjonalizmu i doświadczenia terapeuty. W każdym przypadku indywidualne podejście i dostosowanie terapii jest kluczowe.

W jaki sposób wygląda leczenie osobowości dyssocjalnej?

Leczenie osobowości dyssocjalnej odbywa się w formie psychoterapii, która ma możliwość oddziaływania na zaburzoną strukturę osobowości oraz postępowania. W psychoterapii osobowości dyssocjalnej stosuje się takie podejścia jak: terapia poznawczo-behawioralna, terapia dialektyczno-behawioralna, terapia schematów czy terapia psychodynamiczna.

Terapia CBT skupia się na identyfikowaniu i zmienianiu destrukcyjnych wzorców myślowych, a także  zachowań. W terapii DBT znajdują się narzędzia do radzenia sobie ze skrajnymi emocjami i zachowaniami oraz pomaga ona w rozwijaniu umiejętności regulacji emocji.

Z kolei terapia schematu koncentruje się na identyfikacji i zmianie negatywnych schematów myślowych i emocjonalnych, które wpływają na zachowanie, natomiast psychoterapia psychodynamiczna pomaga w zrozumieniu korzeni swoich problemów emocjonalnych,  zachowań oraz rozwija zdrowsze mechanizmy obronne.

Osobowość dyssocjalnaZnajdź psychoterapeutę, specjalizującego się w leczeniu osobowości dyssocjalnej. Zadzwoń lub napisz
Masz pytania? Napisz.
MyWay - Specjalistyczna Klinika Psychoterapii Online
Kod captcha
* pola wymagane

Nasza strona korzysta z cookies. Jesli wyrażasz na to zgodę kontynuuj przeglądanie. 

OK, rozumiem i akceptuję