Bezsenność

Jak zwalczyć bezsenność?

 

Bezsenność jest bardzo często zgłaszanym problemem. Z badań ankietowych dotyczących bezsenności wynika,

że 35% dorosłych osób zgłasza w ciągu roku problemy ze snem,

jeśli jednak zawężamy badania do przypadków, w których czas trwania bezsenności przewyższa rok,

to rozpowszechnienie wynosi 7,4% (Bilikiewicz, 2011).


 

Czym jest bezsenność?

 

Dominujące skargi związane z bezsennością dotyczą zarówno ilości, jak i jakości snu. Bezsenność może charakteryzować się trudnościami w zasypianiu, częstym wybudzaniem się i trudnościami z ponownym zaśnięciem po wybudzeniu. Bezsennością może także objawiać się budzeniem się wcześnie rano z niemożnością ponownego uśnięcia.

 

Ważnym objawem bezsenności jest występowanie trudności ze snem mimo sprzyjających okoliczności, czyli warunki zewntrzne pozwalają mi na to, jednak stan wewnętrzny (emocje, stres, myślenie) powoduje, że nie mogę usnąć (DSM-5*). Jest to o tyle istotne, że bezsenność zwykle rozpoczyna się nagle pod wpływem stresów życiowych. Łączy się to z jedną z hipotez wyjaśniających biologiczne podłoże bezsenności, czyli nadmierną aktywacją obu części układu stresu: tzw. układu współczulnego oraz osi podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowej. Większe pobudzenie, szybsza akcja serca, czyli stan potocznie nazywany stresem, powoduje, że mimo, psychologicznej potrzeby snu, zmęczenia „sen nie nadchodzi”.


 

Bezsenność przygodna i krótkotrwała, czyli trudności wywołane nagłym wydarzeniem, pracą zmianową, zmianą strefy czasowej tzw. jet lag, czy w nagłej chorobie somatycznej i żałobie są naturalną fizjologiczną reakcją na te wydarzenia (Bilikiewicz, 2011). Bezsenność przewlekła jest trudnością, która według kryteriów DSM 5 utrzymuje się przez 3 miesiące, przez co najmniej 3 noce w tygodniu. Kiedy problemy ze snem powodują trudności w pracy i szkole, wpływają na relacje i codzienną aktywność - są to sygnały, że należy przyjrzeć im się bliżej.


Bezsenność może być samodzielnym problemem, jednak często współwystępuje z innymi trudnościami. W przypadku depresji problemy ze snem częstą dotyczą wczesnego budzenia się rano i ciągłego poczucia niewyspania, lub nadmiernej senności. Odsypianie trudności nocnych może powodować zaburzenie rytmu okołodobowego i przyczynić się do pogłębienia problemów ze snem.

 

W przebiegu zaburzeń lękowych częściej spotykamy się z trudnościami w zasypianiu spowodowanymi nadmiernym pobudzeniem

i tzw. martwieniem się.

 

Z drugiej strony z badań wynika, że bezsenność jest czynnikiem ryzyka rozwoju innych trudności. Badania pokazują, że adolescenci z problemami ze snem są bardziej depresyjni oraz lękowi, mają większe trudności z koncentracją oraz są bardziej narażeni na uzależnienia od substancji psychoaktywnych (Dewald i in., 2010).

 

Leczenie psychologiczne


Sen jest potrzebą fizjologiczną, nie da się do niej zmusić naszego organizmu.

Niestety, w sytuacji, kiedy odczuwamy deficyty snu, potrzeba „odespania”

staje się szczególnie istotna i tak powstaje, błędne koło, bo im bardziej się zmuszamy,

tym trudniej jest zasnąć.

Warunkiem zaśnięcia jest odprężenie psychiczne i zmęczenie fizyczne,

a w wyniku różnych wydarzeń życiowych osiągnięcie tego pierwszego wydaje się być niemożliwe.


W związku z tym w terapii bezsenności wykorzystuje się różne interwencje.

Wykorzystywane są techniki behawioralne, czyli promowanie zachowań, które pozytywnie wpływają na sen, np. ograniczenie przebywania w łóżku w ciągu dnia, przerywanie leżenie powyżej 20 minut, w sytuacji, kiedy trudno jest zasnąć i powrót do niego, dopiero, kiedy poczujemy zmęczenie. W związku z tym, że napięcie utrudnia zasypianie, to wykorzystywane są także techniki relaksacyjne.


Poza psychoedukacją na temat higieny snu ważnym etapem leczenia bezsenności jest terapia poznawcza, czyli praca z myślami. Celem interwencji terapeutycznych jest m. in. rozpoznawanie błędnego koła myśli utrudniających zasypianie oraz zwiększenie umiejętności w zakresie zatrzymywania myśli (Bennett- Levy i in., 2005). Badania pokazują, że terapia poznawczo- behawioralna bezsenności u nastolatków w formie terapii grupowej oraz leczenie z wykorzystaniem Internetu są skutecznymi formami leczenia. Wystąpiły niewielkie różnice między terapią internetową a grupową, ale obie formy osiągnęły porównywalne punkty końcowe (De Bruin i in., 2015).

 

Leczenie farmakologiczne


W bezsenności leki nasenne stosuje się w początkowej fazie leczenia i celem jest ustabilizowanie godzin snu. Przyjmowanie leków nasennych w dłuższej perspektywie pogarsza jakość snu, ponad to po ich odstawieniu może występować zjawisko tzw. odbicia, czyli nasilenia objawów, które leki zmniejszały, osiągając nierzadko nasilenie większe niż przed farmakoterapią. Może mieć to miejsce w przypadki nieprawidłowego odstawienia leków (Bilkiewicz, 2011).


 

Literatura:

*American Psychiatric Association (2015). Kryteria diagnostyczne z DSM-5 DESK REFERENCE. Wrocław: Edra Urban&Partner.

Bilikiewicz, A. (2011). Psychiatria. Podręcznik dla studentów medycyny. Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich

Bennett-Levy, J., Butler, G., Fennell, M., Hackmann, A., Mueller, M., Westbrook, D. (2005). Oksfordzki podręcznik eksperymentów behawioralnych w terapii poznawczej. Gdynia: Alliance Press

De Bruin, E., Bögels, S., Oort, F., Meijer, A.. Efficacy of Cognitive Behavioral Therapy for Insomnia in Adolescents: A Randomized Controlled Trial with Internet Therapy, Group Therapy and A Waiting List Condition. Sleep. 2015 Dec 1; 38(12): 1913–1926.


 

Dewald, J. F., Meijer, A., M., Oort, F., J., Kerkhof , G., A., Bogels, S., M., The influence of sleep quality, sleep duration, and sleepiness on school performance in children and adolescents: a meta-analytic review. Sleep Med Rev. 2010;14:179–89. [PubMed]


 


Przenieś terapię do domu

Terapia w zaciszu domu, w dogodnym dla Ciebie terminie. Dyskretnie i profesjonalnie.

Umów się na wizytę online
Masz pytania? Napisz.
MyWay - Specjalistyczna Klinika Psychoterapii i Psychiatrii Online
* pola wymagane

Informacje o cookies

Informujemy, iż w celu optymalizacji treści dostępnych w naszym serwisie, dostosowania ich do Państwa indywidualnych potrzeb korzystamy z informacji zapisanych za pomocą plików cookies na urządzeniach końcowych użytkowników. Pliki cookies użytkownik może kontrolować za pomocą ustawień swojej przeglądarki internetowej. Dalsze korzystanie z naszego serwisu internetowego, bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej oznacza, iż użytkownik akceptuje stosowanie plików cookies.

OK, rozumiem i akceptuję